Αγαπητοί γονείς και κηδεμόνες, σήμερα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Σχολικού Εκφοβισμού υλοποιήθηκαν δράσεις από όλους τους μαθητές/τριες του Σχολείου μας με στόχο την ενημέρωση των μαθητών, την αντίληψη του φαινομένου και τους τρόπους αποφυγής του.
Ακολουθεί κείμενο για την φύση του Σχολικού Εκφοβισμού.
Σχολικός Εκφοβισμός (Bullying): Ορισμός, Χαρακτηριστικά και ο Ρόλος της Συνεργασίας Σχολείου – Οικογένειας
Ο σχολικός εκφοβισμός (bullying) αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο που επηρεάζει τη ψυχική υγεία, την αυτοεκτίμηση και τη σχολική πορεία των παιδιών. Τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωριστεί ως ένα σημαντικό πρόβλημα που απαιτεί συστηματική πρόληψη και παρέμβαση από το σχολείο, την οικογένεια και τους ειδικούς.
Τι ονομάζουμε σχολικό εκφοβισμό;
Ο σχολικός εκφοβισμός αναφέρεται σε επαναλαμβανόμενη επιθετική συμπεριφορά που εκδηλώνεται μεταξύ μαθητών και χαρακτηρίζεται από ανισορροπία δύναμης. Ο μαθητής ή η ομάδα μαθητών που εκφοβίζει έχει μεγαλύτερη σωματική, κοινωνική ή ψυχολογική δύναμη σε σχέση με το θύμα (Olweus, 1993). Οι μορφές εκφοβισμού μπορεί να είναι:
- Σωματικός εκφοβισμός (χτυπήματα, σπρωξίματα)
- Λεκτικός εκφοβισμός (κοροϊδία, προσβολές, απειλές)
- Κοινωνικός αποκλεισμός (απομόνωση από ομάδα)
- Ψυχολογικός εκφοβισμός
- Ηλεκτρονικός εκφοβισμός (cyberbullying) μέσω διαδικτύου ή κοινωνικών δικτύων
Για να χαρακτηριστεί μια συμπεριφορά ως εκφοβισμός πρέπει να υπάρχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά:
- Επαναληπτικότητα: η συμπεριφορά συμβαίνει πολλές φορές
- Πρόθεση πρόκλησης βλάβης
- Ανισορροπία δύναμης μεταξύ θύτη και θύματος
- Στόχος: η ταπείνωση ή ο έλεγχος του άλλου παιδιού
Κάθε σύγκρουση μεταξύ παιδιών δεν θεωρείται σχολικός εκφοβισμός. Για παράδειγμα δεν είναι σχολικός εκφοβισμός:
- Ένας μεμονωμένος καβγάς
- Μια διαφωνία μεταξύ μαθητών ίσης δύναμης
- Μια παρεξήγηση ή στιγμιαία ένταση
Οι συγκρούσεις αυτές αποτελούν φυσιολογικό μέρος της κοινωνικής ανάπτυξης των παιδιών και μπορούν να επιλυθούν μέσω διαλόγου και καθοδήγησης.
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού απαιτεί συνεργασία πολλών φορέων. Το σχολείο οφείλει να:
- Δημιουργεί ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον
- Εφαρμόζει προγράμματα πρόληψης
- Ενημερώνει τους μαθητές για τις συνέπειες του εκφοβισμού
- Ενθαρρύνει τους μαθητές να ζητούν βοήθεια
- Ενεργοποιεί την ομάδα υποστήριξης του σχολείου (ΕΔΥ) όταν χρειάζεται
Οι γονείς μπορούν να συμβάλλουν:
- Διατηρώντας ανοιχτή επικοινωνία με τα παιδιά
- Παρατηρώντας πιθανές αλλαγές στη συμπεριφορά τους
- Συνεργαζόμενοι με το σχολείο
- Ενισχύοντας την ενσυναίσθηση και τον σεβασμό προς τους άλλους
Η συνεργασία μεταξύ σχολείου και οικογένειας και η σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης αποτελούν βασικό παράγοντα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού. Η ανοιχτή επικοινωνία, η ανταλλαγή πληροφοριών και η σωστή διασταύρωση των γεγονότων βοηθούν στην κατανόηση της πραγματικής διάστασης ενός περιστατικού.
Η πρόληψη και αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού δεν αποτελεί ευθύνη μόνο ενός φορέα, αλλά κοινή προσπάθεια σχολείου, οικογένειας και ειδικών, με στόχο την προστασία/προαγωγή της ψυχικής υγείας και της ανάπτυξης των παιδιών.
Βιβλιογραφία
Olweus, D. (1993). Bullying at School: What We Know and What We Can Do. Oxford: Blackwell.
Smith, P., Pepler, D., & Rigby, K. (2004). Bullying in Schools: How Successful Can Interventions Be? Cambridge University Press.
Rigby, K. (2007). Bullying in Schools and What to Do About It. ACER Press.
Υπουργείο Παιδείας (2021). Οδηγός πρόληψης και αντιμετώπισης σχολικού εκφοβισμού.
Η ΕΔΥ του σχολείου:
Παπαλαζαρίδου Ζωή, Διευθύντρια και Πρόεδρος της ΕΔΥ
Βαϊνά Ιωάννα, Εκπαιδευτικός Τμήματος Ένταξης
Γιαννέλου Ευαγγελία, Κοινωνική Λειτουργός
Ζούζουλα Όλγα, Ψυχολόγος
Ρασσιά Λουίζα, Γραμματέας
Η Διευθύντρια
Παπαλαζαρίδου Ζωή